Αισιοδοξία στη μάχη κατά της άνοιας και της Νόσου Αλτσχάιμερ δημιουργούν τα νέα επιστημονικά δεδομένα και συγκεκριμένα τα δύο νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) και χορηγούνται υπό προϋποθέσεις και σε Έλληνες ασθενείς.
Το lecanemab και το donanemab αποτελούν τις πρώτες εγκεκριμένες θεραπείες που δεν περιορίζονται στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, αλλά στοχεύουν σε βασικούς παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς της νόσου. Η θετική γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) για το lecanemab το 2025, καθώς και η πιο πρόσφατη για το donanemab, ανοίγουν τον δρόμο για μια νέα εποχή στη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ.
Τα δύο μονοκλωνικά αντισώματα μειώνουν σημαντικά το φορτίο των αμυλοειδικών πλακών στον εγκέφαλο και, σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, μπορούν να επιβραδύνουν την κλινική επιδείνωση της νόσου κατά περίπου 30%. Ωστόσο, δεν αφορούν όλους τους ασθενείς. Η ένδειξή τους αφορά τα πρώιμα στάδια, δηλαδή την ήπια νοητική διαταραχή ή την ήπια άνοια, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση είναι η επιβεβαίωση της νόσου. Στην Ελλάδα, οι νέες θεραπείες υπολογίζεται ότι αφορούν σε 20.000 ασθενείς από το σύνολο των περίπου 250.000.
Πώς οι νέες θεραπείες φτάνουν στους ασθενείς;
Οι νέες θεραπείες δε συνταγογραφούνται απλώς από τον θεράποντα γιατρό και χορηγούνται στους ασθενείς. Υπάρχει μια διαδικασία. Ωστόσο, οι Έλληνες ασθενείς μπορούν να έχουν πρόσβαση στα νέα σκευάσματα.
Η διαδικασία ξεκινά από την εξειδικευμένη αξιολόγηση από τον θεράποντα γιατρό. Η επιβεβαίωση της παθολογίας της νόσου, δηλαδή του αμυλοειδούς, απαιτεί εξετάσεις όπως η ανάλυση εγκεφαλονωτιαίου υγρού μετά από οσφυονωτιαία παρακέντηση ή PET αμυλοειδούς. Πλέον, οι αιματολογικοί βιοδείκτες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την p-tau217, μπορούν να διευκολύνουν σημαντικά την έγκαιρη και ακριβή διάγνωση. Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι δεν αποζημιώνεται η διενέργεια βιοδεικτών, δηλαδή ο ασθενής πρέπει να την καλύψει ιδιωτικά.
Εφόσον ο ασθενής πληροί τα κριτήρια, ακολουθεί η διαδικασία ηλεκτρονικής προέγκρισης μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ). Ο θεράπων εξειδικευμένος γιατρός υποβάλλει ηλεκτρονική αίτηση, συνοδευόμενη από αναλυτικά κλινικά και εργαστηριακά στοιχεία, προκειμένου να ζητηθεί κατ’ εξαίρεση αποζημίωση της θεραπείας.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η χορήγηση. Τα φάρμακα χορηγούνται ενδοφλεβίως, άπαξ ή δύο φορές μηνιαίως, με ημερήσια νοσηλεία. Απαιτείται αυστηρό πρωτόκολλο παρακολούθησης, καθώς, αν και οι ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται σε ποσοστό μικρότερο του 10% και είναι συνήθως αναστρέψιμες, ορισμένες μπορεί να είναι σοβαρές.
Γι’ αυτό καθοριστικής σημασίας είναι η λειτουργία οργανωμένων κέντρων χορήγησης, με εξειδικευμένο προσωπικό και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης επιπλοκών. Στην Ελλάδα λειτουργούν περίπου 30 δημόσια Ιατρεία Μνήμης σε Πανεπιστημιακά και νοσοκομεία του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ), ενώ αντίστοιχες δομές υπάρχουν και σε μεγάλα ιδιωτικά νοσοκομεία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στη χώρα μας υπάρχουν και θα υπάρχουν πολλοί ασθενείς με άνοια και νόσο Αλτσχάιμερ όλων των σταδίων που δεν μπορούν να λάβουν αντιαμυλοειδικά αντισώματα και χρειάζονται θεραπεία και φροντίδα. Γι’ αυτό είναι απαραίτητες οι ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις που παρέχονται στα Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων
Αλτχάιμερ που υπάρχουν σε πολλές πόλεις της Ελλάδος και χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Υγείας. Στη χώρα μας λειτουργούν 33 Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας που προσφέρουν μη φαρμακευτικές θεραπείες στους ασθενείς με άνοια και υποστήριξη και εκπαίδευση στους φροντιστές τους.
Διαβάστε επίσης
Νόσος Αλτσχάιμερ: Μπορεί να μεταδοθεί; Οι ειδικοί απαντούν
Άνοια: Οκτώ παράγοντες κινδύνου για την πρώιμη νόσηση πριν τα 65 – Πώς θα μειώσετε το ρίσκο
Νόσος Αλτσχάιμερ: Το απρόσμενο σύμπτωμα που αποτελεί ισχυρότερη ένδειξη νόσου συγκριτικά με την αδύναμη μνήμη
