Τα «ύποπτα» σημάδια που διαφοροποιούν τη γρίπη από το κοινό κρυολόγημα, πότε χρειάζεται γιατρός και γιατί τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν σε καμία από τις δυο περιπτώσεις
όνοι στους μυς και στις αρθρώσεις, πονοκέφαλος, βήχας, συνάχι: με τον ερχομό του χειμώνα, πολλοί αναρωτιούνται αν πρόκειται για ένα απλό κρυολόγημα ή για γρίπη. Οι δύο λοιμώξεις συγχέονται εύκολα, πρόκειται όμως για ξεχωριστές νόσους, με σημαντικές διαφορές στη βαρύτητα και στις επιπλοκές.
Το κρυολόγημα οφείλεται σε πολλούς ιούς, με κυριότερο τον ρινοϊό, ενώ η γρίπη στους ιούς influenza. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), η εποχή της γρίπης διαρκεί από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο, με κορύφωση το πρώτο τρίμηνο του έτους, όταν κυκλοφορούν παράλληλα και οι αιτίες του κοινού κρυολογήματος.
Οι πόνοι «προδίδουν» τη γρίπη
Μυαλγίες και αρθραλγίες εμφανίζονται και στις δύο περιπτώσεις, όχι όμως με την ίδια ένταση: στο κρυολόγημα είναι μέτριες, ενώ στη γρίπη συνήθως ισχυρές, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC). Στη διάκριση βοηθούν επίσης:
- Έναρξη: σταδιακή στο κρυολόγημα, αιφνίδια στη γρίπη.
- Πυρετός: ασυνήθιστος στους ενήλικες με κρυολόγημα, αν και στα βρέφη και στα μικρά παιδιά μπορεί να φτάσει τους 39°C. Στη γρίπη κυμαίνεται κατά κανόνα από 38,5°C έως 40°C και κρατά τρεις με τέσσερις ημέρες.
- Πονοκέφαλος και κόπωση: ο πρώτος σπάνιος και η δεύτερη πιο περιορισμένη στο κρυολόγημα. Στη γρίπη ο πονοκέφαλος ξεκινά απότομα, ενώ η κόπωση μπορεί να φτάσει ως την εξάντληση και να διαρκέσει δύο εβδομάδες ή περισσότερο.
- Συνάχι, φτάρνισμα, πονόλαιμος: συχνά στο κρυολόγημα, σποραδικά στη γρίπη.
- Βήχας: ηπιότερος στο κρυολόγημα, ξηρός και εντονότερος στη γρίπη.
Οι εκδηλώσεις της γρίπης ξεκινούν μία έως τέσσερις ημέρες μετά τη μόλυνση και υποχωρούν σε δύο έως επτά. Όπως επισημαίνει πάντως ο ΕΟΔΥ, ένα βαρύ κρυολόγημα και μια ήπια γρίπη μπορεί να μοιάζουν πολύ, και μόνο οι εργαστηριακές εξετάσεις δίνουν βέβαιη απάντηση.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Τόσο το κρυολόγημα όσο και η γρίπη αντιμετωπίζονται, στις περισσότερες περιπτώσεις, με ξεκούραση, άφθονα υγρά, αντιπυρετικά και παυσίπονα. Σε παιδιά και εφήβους δεν πρέπει να δίνεται ασπιρίνη χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του παιδιάτρου, καθώς σπανίως μπορεί να προκαλέσει μια βαριά πάθηση, το σύνδρομο Reye.
Ωστόσο, η γρίπη μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονία ή σε επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων, ιδίως στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Όσοι ανήκουν σε αυτές πρέπει να απευθύνονται στον θεράποντα ιατρό τους μόλις αρρωστήσουν, καθώς τα αντιιικά φάρμακα αποδίδουν καλύτερα όταν ξεκινούν νωρίς, ιδανικά μέσα σε 48 ώρες.
Επείγουσα ιατρική εκτίμηση χρειάζεται όταν εμφανιστούν υψηλός και παρατεινόμενος πυρετός, δύσπνοια, πόνος ή πίεση στο στήθος, λιποθυμικά επεισόδια, σύγχυση ή επίμονοι έμετοι, καθώς και όταν η θερμοκρασία ανέβει ξανά ή ο βήχας χειροτερέψει ύστερα από αρχική βελτίωση. Στα παιδιά, σημάδια συναγερμού αποτελούν, εκτός των παραπάνω, η γρήγορη αναπνοή, η κυάνωση, η άρνηση λήψης υγρών, η υπνηλία και οι σπασμοί.
Τα αντιβιοτικά δεν καταπολεμούν τους ιούς και, όπως τονίζει ο ΕΟΔΥ, «δεν έχουν καμία θέση στη θεραπεία της γρίπης». Χρειάζονται μόνο αν προκύψει βακτηριακή επιπλοκή, κάτι που κρίνεται κατά περίπτωση από τον γιατρό. Η λήψη τους χωρίς συνταγή είναι άσκοπη και βλάπτει τόσο τον ασθενή όσο και την κοινότητα, αφού ευνοεί την ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων.
Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν
Για το κρυολόγημα δεν υπάρχει εμβόλιο. Για τη γρίπη, ο εμβολιασμός αποτελεί το πιο αποτελεσματικό μέσο πρόληψης και, σύμφωνα με την εγκύκλιο για την περίοδο 2026-2027, συστήνεται κατά προτεραιότητα:
- σε όλους από 60 ετών και άνω,
- σε βρέφη και παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών,
- σε μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες με χρόνια νοσήματα, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καρδιοπάθεια, σακχαρώδη διαβήτη και μεσογειακή αναιμία, ή με ανοσοκαταστολή,
- σε άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία (Δείκτης Μάζας Σώματος άνω του 40),
- σε εγκύους (σε οποιοδήποτε στάδιο της κύησης), λεχώνες και θηλάζουσες, και
- σε επαγγελματίες υγείας και σε όσους φροντίζουν ευπαθή άτομα ή έρχονται σε στενή επαφή με μωρά κάτω των 6 μηνών.
Ο ιδανικός χρόνος είναι από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, η χορήγηση μπορεί όμως να γίνει και αργότερα, καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου. Η προστασία αναπτύσσεται περίπου 14 ημέρες μετά.
Και από τις δύο ασθένειες προστατεύουν, τέλος, το τακτικό πλύσιμο των χεριών και η αποφυγή του συνωστισμού σε κλειστούς χώρους.



