Ο πρόεδρος της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου και δήμαρχος Ρόδου ζητά την απόδοση του 40%-50% του Τέλους Ανθεκτικότητας στους δήμους – «588,47 εκατομμύρια ευρώ εισπράχθηκαν το 2025, αλλά ούτε ένα ευρώ δεν επιστρέφει στον τόπο που παράγει αυτόν τον πλούτο» – Προειδοποιεί για κινητοποιήσεις από το 2027 και καταγγέλλει την υποβάθμιση της νησιωτικότητας.
Με μια ομιλία που συνδύασε έντονη κριτική, αιχμηρές αναφορές στην κυβερνητική πολιτική και σαφείς διεκδικήσεις, ο δήμαρχος Ρόδου και πρόεδρος της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, Αλέξανδρος Κολιάδης, έθεσε στο επίκεντρο τα προβλήματα των νησιωτικών δήμων. Από την οικονομική ασφυξία και τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις μέχρι τη δημογραφική συρρίκνωση και το Τέλος Ανθεκτικότητας, έστειλε μήνυμα ότι η νησιωτικότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με λογιστικά κριτήρια.
«Μας ζητούν να είμαστε αποτελεσματικοί, χωρίς να μας δίνουν τα μέσα»
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο Αλέξανδρος Κολιάδης απέναντι στην αντιμετώπιση που επιφυλάσσει η κεντρική διοίκηση στους δήμους, περιγράφοντας μια πραγματικότητα στην οποία οι δήμαρχοι καλούνται να αναλάβουν το σύνολο σχεδόν των ευθυνών, χωρίς να διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία και τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους.
Αναφερόμενος στις παρεμβάσεις που έγιναν στο πλαίσιο του συνεδρίου, σχολίασε με εμφανή δυσαρέσκεια τις συστάσεις για τη διαχείριση των δημοτικών χρημάτων και τους περιορισμούς στις απευθείας αναθέσεις.
«Θα σας δώσουμε λεφτά. Αλλά προσέξτε πώς θα τα ξοδέψετε. Δεν θα κάνετε απευθείας ανάθεση. Αλήθεια; Τι προτείνουν να κάνουμε; Για να καταλάβω».
Χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα την αντιμετώπιση των προβλημάτων στα σχολεία, μετά από πλημμυρικά φαινόμενα ή άλλες ζημιές, περιέγραψε τις δυσκολίες που δημιουργεί η κατάργηση των σχολικών επιτροπών και η υποχρέωση προσφυγής σε χρονοβόρες διαδικασίες.
«Για ελάτε να βρείτε το πόμολο, το τζάμι που καταστράφηκε με την πλημμύρα. Για ελάτε να δείτε το καρεκλάκι που τράβηξε ο μικρός και έσπασε. Και τρέχει το νερό. Τι πρέπει να κάνω σαν δήμαρχος; Όχι απευθείας ανάθεση, γιατί δεν υπάρχουν πια οι επιτροπές. Να κάνω έναν διαγωνισμό;».
Ο ίδιος έθεσε το πρακτικό ερώτημα του χρόνου που απαιτείται για την ολοκλήρωση μιας τέτοιας διαδικασίας, όταν ο δήμος χρειάζεται να αντιμετωπίσει άμεσα μια καθημερινή ανάγκη.
«Και αυτός που θα πάρει τον διαγωνισμό από την Κομοτηνή πότε θα μου το στείλει εμένα και πότε θα το παραλάβω; Την επόμενη σχολική χρονιά;».
Ο δήμαρχος Ρόδου υπογράμμισε ότι οι αιρετοί βρίσκονται διαρκώς αντιμέτωποι με την απειλή καταλογισμού ευθυνών, ακόμη και για προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί πολύ πριν αναλάβουν τη διοίκηση.
«Είμαστε, με λίγα λόγια, έξω από τα τείχη και περιμένουμε το τηλεφώνημα το δυσάρεστο να μας πουν έλα μέσα να απολογηθείς. Για όλα αυτά υπεύθυνος είναι ο δήμαρχος. Όχι ο βουλευτής, όχι ο υπουργός, όχι ο πρόεδρος, ούτε ο πρωθυπουργός. Εμείς έχουμε όλη την ευθύνη».
Για να αποτυπώσει το οικονομικό αδιέξοδο, χρησιμοποίησε ένα απλό παράδειγμα: «Έχω ένα νοικοκυριό που μου κοστίζει 2.000 ευρώ και η χρηματοδότηση που έχω είναι 1.000 ευρώ. Πείτε μου, η επόμενη μέρα ποια είναι; Με ποιο τρόπο θα λειτουργήσω εγώ το σπιτικό μου, το νοικοκυριό μου;».
«Δεν είμαστε όλοι ίδιοι – Η νησιωτικότητα ανατρέπει τα πάντα»
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος της παρέμβασής του αφορούσε τις ιδιαιτερότητες των νησιωτικών και ορεινών δήμων, με τον Αλέξανδρο Κολιάδη να προειδοποιεί ότι η οριζόντια εφαρμογή κανόνων και οικονομικών κριτηρίων μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες αποφάσεις.
«Δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Και ως νησιωτικότητα έχουμε άλλες αδυναμίες και άλλες δυσκολίες. Και ξέρετε, όταν δεν υπάρχει εδαφική συνέχεια, όλα ανατρέπονται. Τα πάντα».
Όπως εξήγησε, η λειτουργία ενός δήμου που αποτελείται από πολλά νησιά δεν μπορεί να αξιολογείται με τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζονται σε έναν δήμο με ενιαία γεωγραφική έκταση. Η απόσταση, η διασπορά των οικισμών, οι μετακινήσεις, η στελέχωση των υπηρεσιών και η ανάγκη διατήρησης βασικών δομών δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για την τάση να αξιολογούνται οι δημοτικές υπηρεσίες αποκλειστικά με βάση το οικονομικό τους κόστος και τον αριθμό των πολιτών που εξυπηρετούν.
«Αρχίζουμε και μιλάμε για κόστος αναπληθυσμού. Δηλαδή, πόσο μου κοστίζουν εμένα οι είκοσι υπάλληλοι που θα δουλέψουν στα ΚΕΠ της Ρόδου; Θα μου κοστίσουν 150.000 ευρώ. Πόσους εξυπηρετούν; 5.000 κατοίκους».
Στη συνέχεια έθεσε το ερώτημα τι θα συμβεί με τις μικρότερες νησιωτικές κοινότητες, όπου το κόστος λειτουργίας μιας υπηρεσίας μπορεί να είναι δυσανάλογα υψηλό σε σχέση με τον πληθυσμό.
«Ελάτε όμως να πάμε τώρα στη Δήλο, στην Ψέριμο, στη Χάλκη, στη Σύμη και σε όλα τα υπόλοιπα νησιά ή στους ορεινούς δήμους. Να δούμε τι πληθυσμό έχουμε εκεί. Το ΚΕΠ μπορεί να κοστίζει 30.000 ευρώ, αλλά εξυπηρετεί λίγους κατοίκους. Άρα δεν συμφέρει; Κλείστε το. Αυτό έρχεται;».
Και προειδοποίησε για τη λογική που μπορεί να επικρατήσει εάν η αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης μετριέται αποκλειστικά με οικονομικούς δείκτες:
«Να φύγουμε δηλαδή από τους ορεινούς δήμους και από τα νησάκια μας και να πάμε να μείνουμε όλοι στις μεγάλες πόλεις; Να δημιουργήσουμε μια χώρα που θα έχει δέκα μεγάλες πόλεις και τρία-τέσσερα τεράστια νησιά και θα είμαστε όλοι εκεί;».
Δημογραφικό και ποιότητα ζωής: «Δεν είναι το ευρώ ο παρονομαστής μας»
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε και στο δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο, όπως υποστήριξε, αποκτά ιδιαίτερα ανησυχητικές διαστάσεις στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου.
Παρουσιάζοντας στοιχεία για τη σύνθεση των νοικοκυριών, ανέφερε ότι από τα περίπου 127.000 νοικοκυριά της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, τα 36.000, δηλαδή πάνω από το 28%, είναι μονομελή. Αντίστοιχο ποσοστό αφορά τα νοικοκυριά δύο ατόμων.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η τουριστική δραστηριότητα και η εσωτερική μετακίνηση εργαζομένων δημιουργούν μια εικόνα πληθυσμιακής αντοχής, η οποία δεν αποτυπώνει απαραίτητα την πραγματική δημογραφική κατάσταση.
«Μπορεί λόγω του τουρισμού στο Νότιο Αιγαίο να μην έχουμε μείωση πληθυσμού όπως προκύπτει από την απογραφή. Όμως αυτό οφείλεται κυρίως στην εσωτερική μετακίνηση. Έρχονται να δουλέψουν και μένουν. Όμως από το 2024 και οι γεννήσεις υπολείπονται των θανάτων. Σε κάθε περίπτωση, ο φυσικός πληθυσμός δεν ανανεώνεται».
Ο πρόεδρος της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου υπογράμμισε ότι το ζήτημα έχει κοινωνικές, οικονομικές αλλά και εθνικές προεκτάσεις. Η διατήρηση της ζωής στα μικρά νησιά και στους απομακρυσμένους οικισμούς δεν μπορεί να εξαρτάται από το εάν μια δημόσια υπηρεσία εμφανίζεται οικονομικά αποδοτική.
«Εμείς τη σύγκριση τη μετράμε διαφορετικά. Δεν είναι το ευρώ ο παρονομαστής μας. Να πάμε να ρωτήσουμε σε ένα μικρό χωριό πόσο ικανοποιημένη είναι η γιαγιά από αυτά που της προσφέρονται. Να ρωτήσουμε τον οικογενειάρχη που επιλέγει να στεγάζει την οικογένειά του σε έναν μικρό οικισμό. Έτσι θα μετρήσουμε τη σύγκριση. Με κριτήρια ποιότητας ζωής».
Το Τέλος Ανθεκτικότητας και η απαίτηση επιστροφής πόρων στα νησιά
Η πιο συγκεκριμένη και πολιτικά αιχμηρή διεκδίκηση της παρέμβασης του Αλέξανδρου Κολιάδη αφορούσε το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση και την ανάγκη να επιστρέφει μέρος των εσόδων του στους δήμους που σηκώνουν το βάρος της τουριστικής δραστηριότητας.
Ο δήμαρχος Ρόδου ανέφερε ότι μόνο από τη Ρόδο, την Κω, τη Σαντορίνη και τη Μύκονο προκύπτουν ετήσια έσοδα περίπου 200 εκατομμυρίων ευρώ από το συγκεκριμένο τέλος, χωρίς, όπως τόνισε, να επιστρέφει στους τόπους αυτούς αντίστοιχο ποσό.
«Το Τέλος Ανθεκτικότητας δεν έρχεται ούτε ένα ευρώ από τον πολίτη, από καμία φορολογία, αλλά έρχεται από τον τουρίστα που επισκέπτεται τα νησιά μας. Και προσέξτε: δεν δίνεται στον τόπο παραγωγής αυτού του πλούτου ούτε ένα ευρώ πίσω. Γιατί; Γιατί πρέπει να είμαστε διαφορετικοί από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους;».
Στη συνέχεια επικαλέστηκε τα συνολικά έσοδα του τέλους για το 2025, τα οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ανήλθαν σε 588,47 εκατομμύρια ευρώ.
«588,47 εκατομμύρια ευρώ. Χαθήκαν από την αγορά. Να ξεκινήσουμε από αυτό. 1.610.000 ευρώ τη μέρα είναι το Τέλος Ανθεκτικότητας του 2025. Το 2026 ήταν περισσότερο».
Όπως εξήγησε, οι συγκεκριμένοι πόροι θα έπρεπε να χρηματοδοτούν τις υποδομές και τις υπηρεσίες που είναι απαραίτητες για την υποδοχή και την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Από τον φωτισμό και την κατάσταση του οδικού δικτύου μέχρι τις δημοτικές υποδομές, την καθαριότητα και τη συνολική εικόνα των τουριστικών προορισμών.
«Θα έρθει ο επισκέπτης φέτος, θα βγει έξω από το καταπληκτικό ξενοδοχείο και θα δει έξω μια καμένη λάμπα, έναν πίσω δρόμο καταστραμμένο. Και θα έρθει την επόμενη χρονιά και θα πει: εγώ τα 15 ευρώ που έδωσα ανά διανυκτέρευση, πού πήγαν; Ποιον θα ρωτήσουν; Εμάς».
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η διεκδίκηση δεν αφορά το σύνολο των εσόδων, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν ευρύτερες ανάγκες και υποχρεώσεις της χώρας. Ωστόσο, έθεσε ως ελάχιστο στόχο την επιστροφή ενός σημαντικού ποσοστού στους δήμους.
«Δεν ζητάμε τα 580 εκατομμύρια, δεν ζητάμε τα 105 εκατομμύρια που φεύγουν από το νησί της Ρόδου, για παράδειγμα. Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχουν ζητήματα σοβαρά στη χώρα μας και πρέπει με κάποιον τρόπο να βοηθήσουμε και να κάνουμε πλάτη κι εμείς. Μιλάμε για το 50%, μιλάμε για το 40%. Αυτό το ποσοστό δικαιούμαστε».
«Αν δεν υπάρξει λύση το 2027, θα αντιδράσουμε»
Κλείνοντας, ο Αλέξανδρος Κολιάδης έστειλε σαφές μήνυμα ότι η διεκδίκηση για την απόδοση του Τέλους Ανθεκτικότητας στους δήμους δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί. Αντίθετα, προειδοποίησε ότι εάν δεν υπάρξει ουσιαστική ανταπόκριση από την Πολιτεία, η αυτοδιοίκηση των νησιών θα προχωρήσει σε δυναμικότερες αντιδράσεις.
«Αυτό είναι κάτι το οποίο όχι μόνο θα απαιτήσουμε εμείς ως ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, και είμαι σίγουρος ότι και τα υπόλοιπα νησιά, αλλά και οι υπόλοιποι δήμοι της Ελλάδος. Αν δεν φροντίσουμε να το πάρουμε το 2027, εμείς θα αντιδράσουμε».
Και κατέληξε με μια σαφή αναφορά στην ευθύνη της κεντρικής Πολιτείας απέναντι στις νησιωτικές κοινωνίες και στους ανθρώπους που διατηρούν ζωντανά τα νησιά:
«Μην μας πείτε μετά ότι δημιουργούμε πρόβλημα στα νησιά μας ή δημιουργούμε πρόβλημα στο τουριστικό προϊόν. Κανένα πρόβλημα δεν δημιουργούμε. Άλλοι το δημιουργούν, που δεν σέβονται τον κόπο και την προσπάθεια που δίνουν οι νησιώτες για να μπορούν να εισπράττουν στην κεντρική Πολιτεία όλα αυτά τα εκατομμύρια».
Το μήνυμα του προέδρου της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου ήταν σαφές: η νησιωτικότητα δεν μπορεί να αποτελεί απλώς μια διακήρυξη καλών προθέσεων. Χρειάζεται συγκεκριμένη πολιτική, χρηματοδότηση και αναγνώριση των πραγματικών ιδιαιτεροτήτων των νησιωτικών δήμων. Και, κυρίως, οι πόροι που παράγονται από τον τουρισμό πρέπει να επιστρέφουν, σε ουσιαστικό βαθμό, στις τοπικές κοινωνίες που στηρίζουν και συντηρούν το τουριστικό προϊόν.
