Νετανιάχου: «Το Λικούντ είναι το μεγαλύτερο κόμμα στο Ισραήλ»
Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου σε ομιλία του στα κεντρικά γραφεία του κόμματός του, του Λικούντ στην Ιερουσαλήμ, αμέσως μετά την ανακοίνωση των exit polls και των πρώτων αποτελεσμάτων αναφέρθηκε στα επιτεύγματα του Ισραήλ στους πολέμους που ακολούθησαν την τρομοκρατική επίθεση ευρείας κλίμακας της 7ης Οκτωβρίου 2023, υπό την ηγεσία της Χαμάς. «Το Ιράν είναι πιο αδύναμο από ποτέ και το Ισραήλ πιο ισχυρό από ποτέ», δήλωσε. Πρόσθεσε ότι, σε συνεργασία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, το Ισραήλ θα εξαλείψει οριστικά την ιρανική απειλή. Η φωνή του ήταν βραχνή καθώς ευχαρίστησε όλους τους βουλευτές του Λικούντ. «Εξακολουθούμε να περιμένουμε τα πραγματικά αποτελέσματα», σημείωσε. «Το Λικούντ είναι το μεγαλύτερο κόμμα στο Ισραήλ», είπε, προκαλώντας επευφημίες. Ο Νετανιάχου στράφηκε κατά των μέσων ενημέρωσης που προέβλεπαν ότι το Λικούντ θα είχε χαμηλές επιδόσεις στις εκλογές. «Το δεξιό μπλοκ διαθέτει αποφασιστική πλειοψηφία», τόνισε.
Ο Νετανιάχου ανέφερε επίσης ότι αποτελεί «ντροπή» το γεγονός ότι κόμματα είναι διατεθειμένα να συνεργαστούν με αραβικά κόμματα. Διερωτήθηκε πώς είναι δυνατόν τα κόμματα αυτά να μιλούν για το «σύμφωνο όσων υπηρετούν» μαζί με κόμματα που επιτίθενται σε στρατιώτες των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) και εξαπέλυσε επίθεση κατά των «εγκληματικών πολιτικών ερευνών» σε βάρος του. «Το Ισραήλ βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική, μοναδική ευκαιρία, μαζί με τον φίλο μας, τον πρόεδρο Τραμπ», είπε, «να εξαλείψουμε οριστικά την ιρανική απειλή». «Καταφέραμε να ξεπεράσουμε τα εμπόδια που έθεσαν οι εχθροί μας και θα μπορέσουμε να το κάνουμε και στο μέλλον», πρόσθεσε, προτού αρχίσει να τραγουδά μαζί με τη μουσική που ακούγεται από τα ηχεία.
Ο Γκάντι Άιζενκοτ έχει σκοπό να σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση της χώρας κι εναντιώθηκε στο ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες
Από την πλευρά του ο κεντρώος Γκάντι Άιζενκοτ, η συμμαχία του οποίου κατά ορισμένες εκτιμήσεις έχει βραχύ προβάδισμα έναντι του πολιτικού στρατοπέδου του απερχόμενου πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου μετά τις χθεσινές βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, δήλωσε κατά τη διάρκεια της νύχτας της Τρίτης προς Τετάρτη πως έχει σκοπό να σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση της χώρας κι εναντιώθηκε στο ενδεχόμενο νέας καταφυγής στις κάλπες. Απευθυνόμενος σε υποστηρικτές του στο Τελ Αβίβ, απηύθυνε ταυτόχρονα μήνυμα στον Μπενιαμίν Νετανιάχου, τονίζοντας: «ούτε που να το σκεφτείς να χρησιμοποιήσεις την ασφάλεια του Ισραήλ για πολιτικούς σκοπούς». Προφανώς αναφερόταν στις πρόσφατες δηλώσεις του πρωθυπουργού Νετανιάχου για την απειλή που εγείρει το Ιράν.
Ο επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ, δήλωσε ότι οι Ισραηλινοί ψήφισαν υπέρ της αλλαγής και κατά της παραμονής του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στην εξουσία. «Αυτά εξακολουθούν να είναι αποτελέσματα δημοσκοπήσεων εξόδου από τις κάλπες και πρέπει να περιμένουμε την τελική καταμέτρηση», δήλωσε και πρόσθεσε: «Ωστόσο, είναι ήδη σαφές ότι απόψε ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με μια ευρύτερη και ισχυρότερη σιωνιστική, υπεύθυνη πλειοψηφία». «Ο λαός ψήφισε υπέρ της αλλαγής. Ο συνασπισμός της αποτυχίας έχει χάσει την εμπιστοσύνη του λαού. Ο ισραηλινός λαός ψήφισε κατά της συνέχισης της πρωθυπουργικής θητείας του Νετανιάχου», τόνισε. Ο Άιζενκοτ κάλεσε τον Νετανιάχου να «αποδεχθεί την ψήφο μη εμπιστοσύνης του λαού» και να αποχωρήσει από την πολιτική ζωή, προσθέτοντας ότι «με τόσο υψηλή συμμετοχή, η διεξαγωγή νέων εκλογών θα ήταν λάθος». «Θα κάνω ό,τι περνά από το χέρι μου για να σχηματίσω μια σιωνιστική κυβέρνηση που θα υπηρετεί τους πάντες», σημείωσε. Περιέγραψε τον σχεδιαζόμενο κυβερνητικό συνασπισμό ως μια κυβέρνηση που θα δεσμεύεται για την «καθολική στρατιωτική θητεία» και την «εξάρθρωση της Χαμάς», ενώ τόνισε ότι θα πρέπει να «σέβεται και να λαμβάνει υπόψη όλα τα τμήματα της κοινωνίας».
Οι δυο κυριότερες παρατάξεις που αναμετρήθηκαν χθες Τρίτη στις βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ δίνουν μάχη στήθος με στήθος, σύμφωνα με τις ως τώρα εκτιμήσεις, με ελαφρύ προβάδισμα είτε του μπλόκ Νετανιάχου σε ορισμένα exit polls, είτε για αυτόν της αντιπολίτευσης. Με τον κεντρώο συνασπισμό του Γκάντι Άιζενκοτ να υπολογίζεται πως θα εξασφαλίσει 52 έδρες και αυτόν της δεξιάς και της άκρας δεξιάς υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου 50, ούτε η μια ούτε η άλλη πλευρά βρίσκεται κοντά στον μαγικό αριθμό των 61 εδρών, ή αλλιώς την πλειοψηφία στην Κνέσετ, την ισραηλινή Βουλή των 120 εδρών.
Με καταμετρημένο, πάντως, το 25,2% των εκλογικών τμημάτων, στις 04:05 τα ξημερώματα, τα μερικά αποτελέσματα που δημοσίευσε η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή δίνουν στο μπλοκ Νετανιάχου 63 έδρες και στο μπλόκ Αιζενκοτ μπλοκ 49 έδρες. Οι υπόλοιπες οκτώ έδρες αποδίδονται στο μη ευθυγραμμισμένο Κοινό Ψηφοδέλτιο, το οποίο αποτελείται κυρίως από αραβικές πολιτικές παρατάξεις. Τα κόμματα που βρίσκονται αυτή τη στιγμή κάτω από το εκλογικό όριο του 3,25% είναι:
• Ραάμ: 3,2%
• Έφεδροι (Reservists): 2,9%
• Λαός του Ισραήλ: 1,8%
• Χαρεντί Δημόσιο: 0,2%
Σημειώνεται πως τα αποτελέσματα είναι προσωρινά και αναμένεται να μεταβληθούν καθώς συνεχίζεται η καταμέτρηση. Οι ψήφοι, επίσης, που έχουν κατατεθεί σε διπλούς φακέλους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των στρατιωτών, καταμετρώνται σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ποιοι αποτελούν τα δύο μπλόκ και οι έδρες που κερδίζουν
Στον συνασπισμό της αντιπολίτευσης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ συμμετέχουν:
-Το κεντρώο κόμμα Γιασάρ του Άιζενκοτ εξασφαλίζει 21-22 έδρες.
-Το κεντροδεξιό κόμμα Μπεγιάχαντ (Μαζί) του Ναφτάλι Μπένετ 12-14 έδρες.
-Οι Δημοκρατικοί, με επικεφαλής τον Γιαΐρ Γκολάν, εξασφαλίζει 9-10 έδρες.
-Το συντηρητικό κόμμα «Ισραέλ Μπειτένου» («Ισραήλ το σπίτι μας») του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν 7-9 έδρες.
Στο μπλοκ του Νετανιάχου και των συμμάχων του:
-Το Λικούντ, με επικεφαλής τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξασφαλίζει 24-25 έδρες.
-Το ακροδεξιό κόμμα Οτσμά Γεχουντίτ («Εβραϊκή Ισχύς») του Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ 6-7 έδρες.
-Το υπερορθόδοξο κόμμα UTJ (Ενωμένη Ιουδαϊκή Τορά) του Γιαακόβ Άσερ 6-7 έδρες.
-Το υπερορθόδοξο Σας, με επικεφαλής τον Αριέχ Ντέρι, 6-8 έδρες
-Το ακροδεξιό κόμμα «Θρησκευτικός Σιωνισμός» του Μπεζαλέλ Σμότριτς εξασφαλίζει 6-7 έδρες.
Τα τέσσερα κυριότερα πιθανά σενάρια
Σχηματίζεται κυβέρνηση συνεργασίας
Μετά την επίσημη ανακήρυξη των αποτελεσμάτων, σε μερικές ημέρες, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ θα αναθέσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε κάποιον υποψήφιο, όποιον κρίνει πως έχει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει υποστήριξη από 61 μέλη της Κνέσετ. Θα αρχίσουν έτσι διαπραγματεύσεις, κατά κανόνα μακροσκελείς και κοπιώδεις. Έπειτα από τις προηγούμενες εκλογές, το 2022, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε χρειαστεί 58 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας. Αν και το Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου είναι, για ακόμη μια φορά, το κόμμα που θα καταλάβει τις περισσότερες έδρες στην ισραηλινή εθνική αντιπροσωπεία (24 ως 25, κατά τις ως τώρα εκτιμήσεις), θεωρείται πως είναι αυτό που θα δυσκολευτεί περισσότερο να βρει συμμάχους πέρα από τους εταίρους του στην ακροδεξιά και τους υπερορθόδοξους. Η συμμαχία του Γκάντι Άιζενκοτ, από την άλλη, θα μπορούσε να βασιστεί είτε σε ενδεχόμενες αποσκιρτήσεις από το στρατόπεδο του πρωθυπουργού Νετανιάχου, είτε στις ψήφους βουλευτών αραβικών κομμάτων. Οι δυο «λίστες» (παρατάξεις) των ισραηλινών αράβων αναμένεται να καταλάβουν αριθμό εδρών ρεκόρ στην Κνέσετ, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις εξόδου από τα εκλογικά τμήματα· υπολογίζεται πως μπορεί να φθάσουν τις 17 ως 18. Η πολιτική ιστορία του Ισραήλ βρίθει ανατροπών, αποσκιρτήσεων κι άλλων απρόβλεπτων μεταστροφών, έτσι το σενάριο δημιουργίας νέου κυβερνητικού σχήματος δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Κυβέρνηση μειοψηφίας
Αν, όπως προεξοφλείται, κανένα από τα δυο βασικά στρατόπεδα δεν κατορθώσει να εξασφαλίσει τις 61 έδρες, θα μπορούσε να σχηματιστεί κυβέρνηση μειοψηφίας, με την υποστήριξη μελών του κοινοβουλίου κατά περίπτωση. Σε αυτή περίπτωση, οι δυο λίστες των ισραηλινών αράβων θα μπορούσαν να αναδειχθούν σε ρυθμιστές των πολιτικών εξελίξεων. Η παράταξη Ραμ του Μανσούρ Αμπάς (πιστώνεται ως και 7 έδρες) έχει επανειλημμένα εκφράσει την πρόθεσή της να συνεργαστεί με τον συνασπισμό του Γκάντι Άιζενκοτ· η Ενωμένη Λίστα διαβεβαίωσε επίσης πως θα μπορούσε να προσφέρει «δίχτυ ασφαλείας» σε οποιοδήποτε σχήμα διώξει τον κ. Νετανιάχου από την εξουσία. Ωστόσο οι κυριότερες μορφές του συνασπισμού της αντιπολίτευσης φάνηκαν, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, να διστάζουν να υποστηρίξουν δημόσια τέτοια υπόθεση εργασίας, εξαιτίας της εχθρότητας μεγάλου μέρους του εβραϊκού εκλογικού σώματος έναντι οποιασδήποτε μορφής συνεργασίας με παρατάξεις των ισραηλινών αράβων. Ο κ. Νετανιάχου τα γνωρίζει καλά όλ’ αυτά, κι ήταν φυσικό κι επόμενο το ότι επικέντρωσε την εκστρατεία του στην καταγγελία της πιθανής συνεργασίας του συνασπισμού του κ. Άιζενκοτ και αραβικών παρατάξεων, που παρουσίασε ως συμμαχία «της αριστεράς και των Αδελφών Μουσουλμάνων», φιλοτεχνώντας πίνακα με μελανά χρώματα, βλέποντας απειλή για την ίδια την επιβίωση του κράτους του Ισραήλ.
Κυβέρνηση εθνικής ενότητας
Εκ πρώτης όψεως, αυτή η υπόθεση φαντάζει ακόμη πιο απίθανη, με δεδομένη την ακραία πόλωση στην πολιτική σκακιέρα του Ισραήλ. Μολαταύτα, σχολιαστές αναφέρονται συχνά στο ενδεχόμενο συνεργασίας των λεγόμενων «σιωνιστικών» κομμάτων – εξαιρουμένων των αραβικών παρατάξεων κι αυτών των υπερορθόδοξων εβραίων. Δημοσκόπηση που είχε δημοσιευθεί στα μέσα Οκτωβρίου υπέδειξε ότι το 55% των πολιτών του Ισραήλ θα προτιμούσε κυβέρνηση εθνικής ενότητας παρά νέες εκλογές αν δεν αναδεικνυόταν καθαρός νικητής χθες. Το σενάριο αυτό έχει πρόσφατο προηγούμενο: το 2020, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κι ο κεντρώος Μπένι Γκαντς είχαν –παρά την βαθιά έχθρα τους– κλείσει συμφωνία που προέβλεπε πως θα μοιράζονταν την εξουσία, έπειτα από τρεις εκλογικές διαδικασίες μέσα σε χρονικό διάστημα μικρότερο του έτους. Η συμφωνία προέβλεπε πως θα ασκούσαν εκ περιτροπής το αξίωμα του πρωθυπουργού. Η διευθέτηση τελικά κατέρρευσε πριν κλείσει χρόνο, πυροδοτώντας νέα καταφυγή στις κάλπες. Μέσα ενημέρωσης σημείωναν τις τελευταίες ημέρες ότι ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ εργαζόταν στους διαδρόμους για να επιδιώξει προσέγγιση ανάμεσα στους κ.κ. Νετανιάχου και Άιζενκοτ, τονίζοντας πως πρέπει να αποφευχθεί νέα πολιτική παράλυση. Ωστόσο η υπόθεση αυτή απορρίπτεται κατηγορηματικά κι από τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα, ειδικά τη συμμαχία της αντιπολίτευσης, η οποία μετέτρεψε τις χθεσινές εκλογές σε δημοψήφισμα εναντίον του απερχόμενου πρωθυπουργού.
Αδιέξοδο και νέες εκλογές
Αν ουδείς εκ των υποψηφίων καταφέρει να σχηματίσει νέα κυβέρνηση, οι ψηφοφόροι θα κληθούν ξανά στις κάλπες. Στη χώρα είχαν διεξαχθεί τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις μεταξύ του Απριλίου του 2019 και του Μαρτίου του 2021, εξαιτίας της ανικανότητας των πολιτικών δυνάμεων να συνεννοηθούν, να καταλήξουν σε κοινό πρόγραμμα με διάρκεια. Όποιος υποψήφιος λάβει εντολή από τον πρόεδρο Χέρτσογκ θα έχει καταρχήν 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με πιθανή παράταση 14 ημερών. Σε περίπτωση αποτυχίας, μπορεί να κινηθούν άλλες διαδικασίες, πριν από την ενδεχόμενη νέα διάλυση της Κνέσετ. Τυχόν νέα προεκλογική εκστρατεία θα βύθιζε σε περαιτέρω πολιτική αστάθεια τη χώρα, που παραμένει σημαδεμένη από τις συνέπειες της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τους περιφερειακούς πολέμους. Εν αναμονή, ο κ. Νετανιάχου παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός.
