Η πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Κω μιλά για την ανάγκη αυστηρότερου ελέγχου της ιατρικής διαφήμισης και της δραστηριότητας μη γιατρών, τις αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη, τις εκκρεμότητες στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο και τη συνεχιζόμενη προσπάθεια για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας στα νησιά.
Η προστασία των ασθενών, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην ιατρική κοινότητα και η διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας για τους κατοίκους των νησιών αποτελούν βασικές προκλήσεις για τον ιατρικό κόσμο. Την ίδια στιγμή, η εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η εμπορευματοποίηση της ιατρικής προβολής και η δραστηριοποίηση προσώπων χωρίς την απαιτούμενη ιατρική ιδιότητα δημιουργούν νέα δεδομένα, τα οποία απαιτούν σαφείς κανόνες και αποτελεσματικούς ελέγχους.
«Η ιατρική διαφήμιση χρειάζεται σαφή όρια»
Κυρία Γαβαλά, συμμετείχατε σε συνάντηση προέδρων Ιατρικών Συλλόγων με τη Διοικούσα Επιτροπή του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου. Ποιο ήταν το βασικό αντικείμενο της συζήτησης;
Το σημαντικότερο θέμα ήταν η παρουσίαση του MedWatch, ενός εργαλείου που φιλοδοξεί να συμβάλει, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά όχι μόνο, στον αποτελεσματικότερο έλεγχο της ιατρικής δραστηριότητας και κυρίως της προβολής που γίνεται στον συγκεκριμένο χώρο.
Τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο προβάλλονται υπηρεσίες και πρόσωπα μέσω των κοινωνικών δικτύων. Το TikTok, το Instagram και οι υπόλοιπες ψηφιακές πλατφόρμες έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Η ιατρική διαφήμιση έχει αποκτήσει εντελώς διαφορετικές διαστάσεις, ενώ η νομοθεσία δεν έχει προσαρμοστεί με την ταχύτητα που απαιτούν οι εξελίξεις.
Είναι αναγκαίο, λοιπόν, να μπουν συγκεκριμένοι κανόνες και να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα προστατεύει τόσο τους ασθενείς όσο και τους γιατρούς που λειτουργούν νόμιμα και με βάση την ιατρική δεοντολογία. Η συζήτηση αυτή δεν ξεκίνησε σήμερα. Είχαμε ασχοληθεί με το ζήτημα εδώ και τουλάχιστον δύο χρόνια, αλλά θεωρώ ότι πλέον έχει έρθει η ώρα να προχωρήσουμε πιο αποφασιστικά.
Πού εντοπίζετε τα μεγαλύτερα προβλήματα στη σημερινή εικόνα της ιατρικής προβολής;
Το πρόβλημα είναι ότι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να εμφανίζονται πρόσωπα που δεν είναι γιατροί και να παρουσιάζουν ή να πραγματοποιούν πράξεις που άπτονται της ιατρικής. Παράλληλα, συναντάμε μορφές διαφήμισης που προσεγγίζουν την ιατρική υπηρεσία με καθαρά εμπορικούς όρους.
Χρειάζεται να διαχωρίσουμε την ενημέρωση από την εμπορική προώθηση. Είναι θεμιτό ένας γιατρός να ενημερώνει τους πολίτες για την ειδικότητά του, το επιστημονικό του αντικείμενο και τις παθήσεις με τις οποίες ασχολείται. Είναι επίσης σημαντικό να συμβάλλει στην ενημέρωση του κοινού για ζητήματα υγείας, αξιοποιώντας τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μπορεί να μετατρέπεται η ιατρική σε εμπορικό προϊόν, με προσφορές και πρακτικές που δεν συνάδουν με την επιστημονική δεοντολογία. Η ιατρική δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τους ίδιους όρους που ισχύουν για την προώθηση οποιουδήποτε άλλου προϊόντος.
Ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος του MedWatch σε αυτή την προσπάθεια;
Η αξία ενός τέτοιου εργαλείου βρίσκεται στη δυνατότητα να συμβάλει στον αντικειμενικότερο εντοπισμό και έλεγχο περιπτώσεων που χρειάζονται διερεύνηση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει χρήσιμες δυνατότητες, αλλά πρέπει να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κανόνων και ελέγχου.
Το ζητούμενο είναι να έχουμε σαφή όρια, τα οποία να εφαρμόζονται με συνέπεια. Πρέπει να προστατεύονται οι πολίτες από παραπλανητικές πρακτικές και να διασφαλίζεται ότι οι γιατροί που τηρούν τους κανόνες δεν βρίσκονται σε μειονεκτική θέση απέναντι σε όσους λειτουργούν εκτός του θεσμικού πλαισίου.
Η πρόκληση είναι μεγάλη, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπως η Αθήνα, όπου ο αριθμός των επαγγελματιών και η έκταση της δραστηριότητας καθιστούν τον έλεγχο πιο σύνθετο. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί λόγο για να μην προχωρήσουμε. Η προστασία του ασθενούς, ο ουσιαστικός έλεγχος και η υπεύθυνη ενημέρωση πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητες.
«Πρέπει να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών»
Τα περιστατικά που έχουν απασχολήσει πρόσφατα την επικαιρότητα έχουν εντείνει τον προβληματισμό για τον χώρο της υγείας. Ποια πρέπει να είναι η απάντηση της ιατρικής κοινότητας;
Έχουν έρθει στο φως πολλά ζητήματα που προβληματίζουν τόσο την κοινωνία όσο και τους ίδιους τους Ιατρικούς Συλλόγους. Θεωρώ ότι το μεγάλο στοίχημα για τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο είναι να κινηθεί προς δύο κατευθύνσεις.
Η πρώτη είναι να ανακτήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ιατρική κοινότητα. Η δεύτερη είναι να υπάρξει ουσιαστική συνεργασία με το υπουργείο και τους αρμόδιους φορείς, ώστε να προχωρήσουν γρηγορότερα οι αναγκαίες θεσμικές παρεμβάσεις.
Χρειαζόμαστε ένα περιβάλλον στο οποίο οι γιατροί θα μπορούν να ασκούν το έργο τους μέσα στα νόμιμα και επιστημονικά όρια και οι ασθενείς θα αισθάνονται ασφαλείς όταν απευθύνονται σε αυτούς. Η εμπιστοσύνη δεν οικοδομείται μόνο με διακηρύξεις. Χρειάζεται διαφάνεια, έλεγχος, υπευθυνότητα και ξεκάθαροι κανόνες για όλους.
Οι εκλογές στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο
Έχετε τοποθετηθεί και για την ολοκλήρωση των οικονομικών ελέγχων και τη διεξαγωγή νέων εκλογών στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο. Τι ακριβώς συμβαίνει;
Η ύπαρξη της Διοικούσας Επιτροπής συνδέεται με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία ακύρωσε τις εκλογές του 2022. Ένα από τα ζητήματα που τέθηκαν αφορούσε οικονομικές εκκρεμότητες Ιατρικών Συλλόγων απέναντι στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο.
Χρειάζεται, επομένως, να ολοκληρωθούν οι οικονομικοί έλεγχοι και να αποσαφηνιστεί τι οφείλει κάθε σύλλογος, εφόσον υπάρχουν οφειλές, ώστε να μην παραμείνουν αμφισβητήσεις και ενστάσεις. Στόχος είναι όλοι οι σύλλογοι να έχουν ξεκάθαρη εικόνα της οικονομικής τους κατάστασης και να διασφαλιστεί ότι οι επόμενες εκλογές θα πραγματοποιηθούν με πλήρη νομιμότητα και χωρίς σκιές αδιαφάνειας.
Θέλω, ωστόσο, να είμαι ειλικρινής. Σε προσωπικό επίπεδο, δεν συμφωνώ με τη διαδικασία διορισμού μιας διοικούσας επιτροπής από το υπουργείο. Θεωρώ ότι οι γιατροί πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εκλέγουν τους εκπροσώπους τους στο δευτεροβάθμιο συνδικαλιστικό τους όργανο. Η δημοκρατική εκπροσώπηση είναι σημαντική για τη λειτουργία των συλλογικών μας θεσμών.
Από τη στιγμή, όμως, που έχει ξεκινήσει η διαδικασία των ελέγχων, θεωρώ ότι πρέπει να ολοκληρωθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ώστε να ξεπεραστούν οι εκκρεμότητες και να προχωρήσουμε στις εκλογές.
Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί;
Σύμφωνα με όσα μας έχουν μεταφερθεί, ο οικονομικός έλεγχος αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τα μέσα Δεκεμβρίου, ενώ οι νέες εκλογές τοποθετούνται προς τα τέλη Ιανουαρίου. Είναι σημαντικό να προχωρήσουμε χωρίς νέες καθυστερήσεις, ώστε να υπάρξει μια νέα διοίκηση με ξεκάθαρη θεσμική νομιμοποίηση.
Οι προηγούμενες διαδικασίες ανέδειξαν πόσο εύκολα μπορεί να δημιουργηθούν αμφισβητήσεις όταν υπάρχουν οικονομικές εκκρεμότητες, ακόμη και μικρού ύψους. Το ζητούμενο τώρα είναι να κλείσει αυτός ο κύκλος και να επικεντρωθούμε στα ουσιαστικά ζητήματα της ιατρικής κοινότητας.
Η πρόκληση της υγειονομικής κάλυψης των νησιών
Είχατε αναλάβει πρωτοβουλίες μαζί με άλλους νησιωτικούς Ιατρικούς Συλλόγους για την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε γιατρούς. Σε ποιο σημείο βρίσκεται αυτή η προσπάθεια;
Πρόκειται για μια διαρκή διαδικασία συνεννόησης και συνεργασίας με συναδέλφους από τους Ιατρικούς Συλλόγους του Αιγαίου και πλέον του Ιονίου. Τον Φεβρουάριο του 2024 είχαμε καταθέσει προς το υπουργείο είκοσι προτάσεις, με στόχο τη βελτίωση της στελέχωσης και της υγειονομικής κάλυψης των νησιωτικών περιοχών.
Ορισμένες από τις προτάσεις έχουν υλοποιηθεί, ωστόσο τα αποτελέσματα δεν ήταν εκείνα που προσδοκούσαμε. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επανεξετάσουμε τις παρεμβάσεις μας, να αξιολογήσουμε τι λειτούργησε και τι όχι και να διαμορφώσουμε πιο συγκεκριμένες και αποτελεσματικές προτάσεις.
Το βασικό ζητούμενο παραμένει το ίδιο: οι πολίτες να μπορούν να αισθάνονται ασφαλείς στον τόπο τους. Δεν είναι αποδεκτό η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας να εξαρτάται από το αν κάποιος κατοικεί σε μεγάλο αστικό κέντρο ή σε ένα νησί με δυσκολίες στελέχωσης.
Γιατί εξακολουθεί να είναι τόσο δύσκολη η προσέλκυση γιατρών στις νησιωτικές περιοχές;
Τα προβλήματα παραμένουν πολλά. Ένας σημαντικός αριθμός γιατρών επιλέγει να αναζητήσει επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό. Υπάρχει μια διαδρομή από την Ελλάδα προς άλλες χώρες, η οποία είναι δύσκολο να ανακοπεί. Και όταν είναι δύσκολο να πείσουμε τους συναδέλφους να παραμείνουν στη χώρα, γίνεται ακόμη δυσκολότερο να τους προσελκύσουμε σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πρόσθετες δυσκολίες, όπως τα νησιά.
Είμαστε, όμως, υποχρεωμένοι να συνεχίσουμε την προσπάθεια. Χρειάζεται να εξετάσουμε ουσιαστικά τα κίνητρα, τις συνθήκες εργασίας και τις πραγματικές δυνατότητες που προσφέρουμε στους γιατρούς. Δεν αρκεί να ανακοινώνουμε μέτρα, όταν στην πράξη αυτά δεν οδηγούν στην κάλυψη των κενών θέσεων.
Σκοπός μας είναι να διαμορφώσουμε συγκεκριμένες προτάσεις προς την πολιτεία, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικότητας και τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ποιο είναι το επόμενο βήμα για τους νησιωτικούς Ιατρικούς Συλλόγους;
Θέλουμε να συνεχίσουμε τον διάλογο και να οργανώσουμε μια νέα συνάντηση στην Κω, με τη συμμετοχή των συναδέλφων από τις νησιωτικές περιοχές. Στόχος είναι να επικαιροποιήσουμε τις προτάσεις μας και να καταλήξουμε σε ένα συνεκτικό πλαίσιο διεκδικήσεων.
Εφόσον προχωρήσει η σχεδιαζόμενη συνάντηση των υπουργών Υγείας για τη νησιωτική πολιτική, θα είναι σημαντικό να έχουμε ήδη διαμορφώσει συγκεκριμένες θέσεις. Πρέπει να γνωρίζουμε τι ζητάμε, σε ποιες ανάγκες απαντάμε και ποιες λύσεις μπορούν πράγματι να εφαρμοστούν.
Παράλληλα, οι εκδηλώσεις της Ιπποκρατικής Εβδομάδας στην Κω αναδεικνύουν τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ της ακαδημαϊκής κοινότητας, των γιατρών από την Ελλάδα και το εξωτερικό και των θεσμικών φορέων. Είναι μια σημαντική ευκαιρία για ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών, αλλά και για να θυμηθούμε ότι η ιατρική στηρίζεται σε διαχρονικές αξίες.
Ποιο είναι τελικά το μήνυμα που θέλετε να στείλετε προς την πολιτεία και τους πολίτες;
Πρέπει να υπάρχει συνεννόηση και κοινός στόχος. Από τη μία πλευρά, να στηρίξουμε την ιατρική κοινότητα, ώστε οι γιατροί να μπορούν να ασκούν υπεύθυνα και με ασφάλεια το έργο τους. Από την άλλη, να διασφαλίσουμε ότι οι πολίτες αισθάνονται προστατευμένοι και έχουν πρόσβαση στην περίθαλψη που χρειάζονται.
Η νησιωτικότητα δημιουργεί ιδιαίτερες απαιτήσεις και χρειάζεται λύσεις που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες. Η προσπάθεια για την ενίσχυση των δομών υγείας δεν μπορεί να σταματήσει, ούτε μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις.
Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: οι πολίτες στα νησιά να αισθάνονται ασφαλείς στον τόπο τους. Για να γίνει αυτό πράξη, απαιτούνται συνεργασία, συνέπεια, συγκεκριμένες αποφάσεις και συνεχής διεκδίκηση.
