Από τη μεγάλη περικοπή στην πλήρη αποκατάσταση. Σημαντική ανάσα στο εισόδημά τους παίρνουν χιλιάδες συνταξιούχοι χηρείας του Δημοσίου που είδαν τη σύνταξή τους να ψαλιδίζεται στο 35% από το 70% τα τελευταία 6 χρόνια.
Στο τέλος του μηνός θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας με την οποία καταργήθηκε η περικοπή της σύνταξης λόγω θανάτου μετά την παρέλευση της πρώτης τριετίας στις περιπτώσεις που ο δικαιούχος λαμβάνει παράλληλα δική του σύνταξη ή έχει εισόδημα από εργασία. Συγκεκριμένα, η αύξηση θα αποτυπωθεί στις συντάξεις του Σεπτεμβρίου, η πληρωμή των οποίων ειδικά για το Δημόσιο έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 28 Αυγούστου (τα ποσά πιστώνονται από την προηγούμενη το απόγευμα).
Οι αυξήσεις, που φτάνουν και το 100%, αφορούν 8.552 συνταξιούχους που είχαν υποστεί περικοπές από το 2020 στο πλαίσιο του νόμου Κατρούγκαλου (Ν. 4387/2016). Το συνολικό καθαρό δημοσιονομικό κόστος της αποκατάστασης ανέρχεται σε περίπου 4 εκατ. ευρώ τον μήνα, γεγονός που αντιστοιχεί σε μέση μηνιαία αύξηση περίπου 470 ευρώ ανά δικαιούχο. Σε ορισμένες περιπτώσεις η αύξηση θα είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς η σύνταξη που είχε περιοριστεί στο 35% επανέρχεται στο αρχικό επίπεδο του 70%. Δηλαδή, αν μια συνταξιούχος που ελάμβανε σύνταξη χηρείας 900 ευρώ και είχε υποστεί επί 6 χρόνια περικοπές λαμβάνοντας μόλις 450 ευρώ, από τον Σεπτέμβριο θα λαμβάνει και πάλι 900 ευρώ μεικτά (αύξηση 100%). Ωστόσο, τα καθαρά θα είναι πολύ λιγότερα, ειδικά στις περιπτώσεις που ο δικαιούχος λαμβάνει δύο συντάξεις (από ίδιο δικαίωμα και σύνταξη χηρείας), το ποσό των οποίων αθροιζόμενο υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ, με αποτέλεσμα να υπόκειται στην κράτηση της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Οχι σε αναδρομικά
Το «αγκάθι» είναι ότι δεν προβλέπεται η επιστροφή αναδρομικών από τις κομμένες συντάξεις για τους εν λόγω συνταξιούχους, κάτι που νομικοί κύκλοι θεωρούν ότι συνιστά αδικία και άνιση μεταχείριση. Σημειώνουμε ότι, σύμφωνα με τον νόμο Κατρούγκαλου, μετά την πάροδο της πρώτης τριετίας από την απονομή της σύνταξης λόγω θανάτου το ποσό περιοριζόταν στο 35% όταν ο δικαιούχος είχε παράλληλα δική του σύνταξη ή εργαζόταν. Ο νόμος εφαρμόστηκε μόνο στους συνταξιούχους του Δημοσίου και ουδέποτε στο πλήθος των 80.000 συνταξιούχων χηρείας του ιδιωτικού τομέα που ενέπιπταν στη διάταξη, οι οποίοι ωστόσο ένιωθαν την απειλή των μειώσεων να επικρέμαται πάνω από το κεφάλι τους καθώς το θέμα επανερχόταν συχνά πυκνά στο προσκήνιο. Δεν είναι λίγοι οι δικαιούχοι που προτιμούσαν (αν είχαν βεβαίως άλλους πόρους για να εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους) να μην αγγίζουν το ποσό της σύνταξης χηρείας φοβούμενοι ότι είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο να τους ζητηθεί να το επιστρέψουν.
Η νέα διάταξη του υπουργείου Εργασίας που ψηφίστηκε πρόσφατα καταργεί οριστικά τον συγκεκριμένο περιορισμό και προβλέπει ότι οι συντάξεις χηρείας που έχουν απονεμηθεί μετά τις 13 Μαΐου 2016, όταν ψηφίστηκε ο μνημονιακός νόμος Κατρούγκαλου, θα συνεχίσουν να καταβάλλονται στο 70% χωρίς την πρόσθετη περικοπή. Συγκεκριμένα, η διάταξη Κεραμέως (Νόμος 5322/2026) για τις συντάξεις χηρείας προβλέπει τα εξής:
1/ Καμία περικοπή αν η χήρα έχει δική της σύνταξη ή εργάζεται. Η σύνταξη θα παραμένει εφ’ όρου ζωής σταθερά στο 70% της σύνταξης του πρωτοδικαιούχου θανόντος / θανούσας.
2/ Αν σωρεύονται δύο συντάξεις (χηρείας και εξ ιδίου δικαιώματος), η χήρα/χήρος θα λαμβάνει δύο εθνικές συντάξεις κατ’ εξαίρεση, αφού όλοι οι άλλοι συνταξιούχοι στην περίπτωση σώρευσης ελάμβαναν και θα συνεχίσουν να λαμβάνουν μόνο μία εθνική σύνταξη.
3/ Τα ορφανά και από τους δύο γονείς αντί για μισή εθνική σύνταξη από κάθε γονέα θα λαμβάνουν μία εθνική σύνταξη από κάθε γονέα (2 εθνικές συντάξεις).
4/ Διαγράφονται και δεν αναζητούνται ποσά (έως και 20.000-30.000 ευρώ) από 80.000 συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα που δεν περικόπηκαν.
5/ Περιορίζεται η μείωση των αγροτικών συντάξεων χηρείας αφού εφεξής θα κόβεται η βασική σύνταξη (σήμερα 360 ευρώ), αλλά δεν θα κόβεται η σύνταξη χηρείας όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα. Η σύνταξη χηρείας θα παραμένει στο 70%.
6/ Δεν ισχύουν οι νέες ρυθμίσεις για τις συντάξεις χηρείας πριν από τον νόμο Τσίπρα – Κατρούγκαλου, δηλαδή πριν από τις 13/5/2016.
7/ Δεν επιστρέφονται ποσά στους δικαιούχους σύνταξης χηρείας του δημόσιου τομέα που υπέστησαν περικοπές στην τριετία από τον θάνατο του πρωτοδικαιούχου.
