Ο Ειδικός Σύμβουλος για την Κρουαζιέρα, Αναστάσιος Κωνσταντάρος, μιλά για την πορεία της τουριστικής κίνησης, τις προοπτικές της επόμενης τριετίας, τις προκλήσεις των λιμενικών υποδομών και την αποτελεσματικότητα του τέλους κρουαζιέρας.
Ο θαλάσσιος τουρισμός αποτελεί έναν από τους πλέον δυναμικούς πυλώνες της τοπικής και εθνικής οικονομίας, με τη Ρόδο να διατηρεί πρωταγωνιστικό ρόλο στον χάρτη της Μεσογείου. Παρά τις διεθνείς αντιξοότητες, τις γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή και τις αυξημένες τιμές των καυσίμων, η κρουαζιέρα και τα σκάφη αναψυχής επιδεικνύουν ισχυρή αντοχή και γρήγορη ανάκαμψη.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο ειδικός σύμβουλος για την κρουαζιέρα, Αναστάσιος Κωνσταντάρος, προβαίνει σε μια ενδελεχή αποτίμηση της τουριστικής περιόδου. Αναλύει τους παράγοντες που καθιστούν τη Ρόδο έναν ιδιαίτερα ελκυστικό προορισμό, παρουσιάζει τα δεδομένα των προκρατήσεων έως και το 2028, ενώ παράλληλα θέτει το πλαίσιο για τις απαραίτητες λιμενικές υποδομές, το homeporting, τη διαχείριση των τουριστικών ροών και τη θετική αποτίμηση από την εφαρμογή του τέλους κρουαζιέρας.
Κύριε Κωνσταντάρο, βρισκόμαστε στην κορύφωση της θερινής περιόδου. Ποια είναι η σημερινή εικόνα που καταγράφεται στον θαλάσσιο τουρισμό, τόσο στην κρουαζιέρα όσο και στα σκάφη αναψυχής για τη Ρόδο;
Η εικόνα που έχουμε είναι εξαιρετική. Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι έχουμε ανακάμψει πλήρως, παρά τις πολλαπλές αντιξοότητες και την ασταθή κατάσταση που δυστυχώς επικρατεί ακόμα στα Στενά. Αναμφίβολα υπάρχουν προκλήσεις, με κυριότερη τις υψηλές τιμές των καυσίμων που επηρεάζουν τη ναυτιλία παγκοσμίως. Ωστόσο, η Ρόδος δείχνει ιδιαίτερα ανθεκτική στον αριθμό των κρουαζιερόπλοιων που προσεγγίζουν το λιμάνι μας. Ο Αύγουστος εξελίσσεται πολύ δυναμικά και προβλέπεται να κλείσει με 55 προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων. Το ακόμη πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος διαγράφονται ακόμα καλύτεροι. Ενδεικτικά, ο Οκτώβριος αποτελεί πλέον τον μήνα με τις περισσότερες προσεγγίσεις από κάθε άλλο μήνα του έτους.
Είναι πράγματι εντυπωσιακό το στοιχείο για τον Οκτώβριο. Πώς εξελίχθηκε η χρονιά σε σχέση με τις αρχικές σας προσδοκίες;
Η Ρόδος επιλέχθηκε σταθερά από τις εταιρείες και τους ταξιδιώτες. Αξίζει να σημειωθεί ότι, ειδικά τους πρώτους μήνες της τουριστικής περιόδου, τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, είχαμε 20 αγκυρώσεις κρουαζιερόπλοιων λόγω αποκλεισμών. Παρά τα απρόοπτα αυτά, η κίνηση κινούνταν στα περσινά επίπεδα με μια μικρή αυξητική τάση. Υπό κανονικές συνθήκες υπολογίζαμε μια αύξηση της τάξης του 30%, όμως τελικά θα κλείσουμε τη χρονιά με μονοψήφιο ποσοστό αύξησης, το οποίο υπό τις παρούσες συνθήκες κρίνεται απόλυτα θετικό.
Ποιες είναι οι εκτιμήσεις και ο προγραμματισμός για τις επόμενες χρονιές; Υπάρχει ορατότητα για το 2027 και το 2028;
Αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του τουρισμού κρουαζιέρας: μας δίνει τη δυνατότητα να σχεδιάζουμε πολύ νωρίς, καθώς ο προγραμματισμός των εταιρειών γίνεται συνήθως δύο χρόνια νωρίτερα. Έτσι μπορούμε να προλαμβάνουμε τις τάσεις, είτε αυξητικές είτε μειωτικές, και να προβαίνουμε στον κατάλληλο σχεδιασμό. Για το επόμενο έτος προβλέπεται μια εξαιρετική χρονιά, καθώς με βάση τα σημερινά στοιχεία οι αφίξεις αναμένεται να κυμανθούν μεταξύ 470 και 480 προσεγγίσεων. Αντίστοιχα θετική είναι η εικόνα και για το μεθεπόμενο έτος, με βάση τις προκρατήσεις που έχουμε ήδη στα χέρια μας.
Όσον αφορά τις υποδομές στο λιμάνι της Ρόδου, είναι επαρκείς για να καλύψουν τις αυξανόμενες απαιτήσεις ή σας ζητείται κάτι επιπλέον από τις εταιρείες;
Οι εταιρείες κρουαζιέρας δηλώνουν εξαιρετικά ικανοποιημένες από το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών και γι’ αυτό μας προτιμούν σταθερά. Παράλληλα, υπάρχει εξαιρετικά θετικός αντίκτυπος στους ίδιους τους επιβάτες, οι οποίοι βρίσκουν το λιμάνι της Ρόδου ιδιαίτερα θελκτικό. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι καταγράφεται ένα εντυπωσιακό ποσοστό αποβίβασης των επιβατών στην στεριά, το οποίο αγγίζει το 90%. Η αμεσότητα αυτή σχετίζεται τόσο με την πρώτη οπτική εικόνα που αντικρίζει ο επισκέπτης φτάνοντας στο λιμάνι, όσο φυσικά και με την άμεση εγγύτητα και προσβασιμότητα στη Μεσαιωνική Πόλη.
Σε ποιους τομείς εντοπίζετε την ανάγκη για περαιτέρω βελτιώσεις;
Εμείς οφείλουμε να είμαστε απαιτητικοί με τους εαυτούς μας, γιατί βλέπουμε την τεράστια προοπτική ανάπτυξης που υπάρχει στον θαλάσσιο τουρισμό. Αυτή τη στιγμή αναμένουμε από το Υπερταμείο την ολοκλήρωση και εκπόνηση του master plan του Λιμένα, όπως είχε παρουσιαστεί και στον Πρωθυπουργό. Μόλις λάβουμε τα επίσημα δεδομένα, θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε στον σχεδιασμό των κατάλληλων συνθηκών. Επιπλέον, στόχος μας είναι να αποκτήσουμε εγκαταστάσεις που θα διευκολύνουν την προσέγγιση μικρότερων κρουαζιερόπλοιων, τα οποία δύνανται να πραγματοποιούν homeporting στο λιμάνι μας — κάτι που ζητάμε και συζητάμε εδώ και πολλά χρόνια.
Ποια είναι τα εμπόδια που καθυστερούν την ανάπτυξη του homeporting στη Ρόδο;
Ενώ υπάρχει ισχυρό ενδιαφέρον και προϋποθέσεις από την πλευρά των εταιρειών, οι υφιστάμενες υποδομές του λιμένα δεν ανταποκρίνονται πλήρως αυτή τη στιγμή στις απαιτήσεις του homeporting. Οι κτιριακές εγκαταστάσεις που διαθέτει το λιμάνι είναι εξαιρετικά περιορισμένες, ενώ εκκρεμεί και η οριστική διευθέτηση του ζητήματος με το τελωνείο. Βρισκόμαστε σε στάδιο διαβουλεύσεων για την εύρεση της οριστικής λύσης, ώστε να περάσουμε στο επίπεδο της υλοποίησης των αναγκαίων έργων.
Πώς αξιολογείτε την εφαρμογή του τέλους κρουαζιέρας και ποιος είναι ο απολογισμός του μέχρι σήμερα;
Το τέλος κρουαζιέρας έχει λειτουργήσει εξαιρετικά θετικά, προσφέροντας σημαντικότατη ενίσχυση στα ταμεία της τοπικής αυτοδιοίκησης. Την προηγούμενη χρονιά, ο Δήμος Ρόδου έλαβε ως ανταποδοτικό όφελος το ποσό των 350.000 ευρώ, δεδομένου ότι η εφαρμογή του μέτρου ξεκίνησε σταθερά από τον Σεπτέμβριο. Για τη φετινή χρονιά, το ποσό αυτό προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί και να φτάσει τις 800.000 ευρώ. Πρόκειται για πόρους που κατευθύνονται άμεσα σε έργα υποδομής εντός του Δήμου όπου δραστηριοποιείται το λιμάνι.
Πέρα από τα οικονομικά έσοδα, υπάρχουν άλλες θετικές επιδράσεις από τη διαχείριση του τέλους;
Ο θετικός αντίκτυπος είναι διπλός. Παράλληλα με τα έσοδα, αξιοποιούνται πλέον σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία, όπως το σύστημα e-Birth Allocation. Μέσω αυτού επιτυγχάνεται η σωστή κατάταξη, η πριμοδότηση και ο ορθολογικός προγραμματισμός των καταπλών των πλοίων. Επίσης, επιτυγχάνεται ο ομαλός επιμερισμός των αφίξεων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αποτρέποντας τα φαινόμενα συνωστισμού και τις υπερβολικά πιεσμένες τουριστικές ροές, κάτι που είναι το πλέον σημαντικό για την ποιότητα του τουριστικού προϊόντος.
Ποια είναι η διεθνής τάση γύρω από αυτό το μέτρο και τι πρέπει να προσέξει η Ελλάδα;
Αν και η επιβολή του τέλους προκάλεσε ένα αρχικό σοκ κατά την πρώτη εφαρμογή του, παρατηρούμε ότι αποτελεί πλέον διεθνή πρακτική. Πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι αντίστοιχα μέτρα υιοθετούνται στη Βαρκελώνη και σε άλλες περιοχές της Ισπανίας. Βλέπουμε μια τάση από διάφορους Δήμους, διαπιστώνοντας τα σημαντικά έσοδα, να επιθυμούν την άμεση αύξηση των τελών σε επίπεδα παρόμοια με τη Σαντορίνη ή τη Μύκονο. Πιστεύω όμως ότι μια τέτοια απόφαση στη παρούσα συγκυρία δεν θα ήταν σοφή. Μια επιπλέον αύξηση θα δημιουργούσε υπερβολικές πιέσεις στο τουριστικό πακέτο και την κρουαζιέρα, η οποία επιβαρύνεται ήδη σημαντικά από τις αυξημένες τιμές των καυσίμων λόγω της ενεργειακής κρίσης που διανύουμε.
