Η ακρίβεια πνίγει τα νοικοκυριά με τη μεγάλη απώλεια δαπάνης να καταγράφεται στα διαρκή αγαθά και στις διάφορες υπηρεσίες προσωπικής υγιεινής και αισθητικής, στα χρηματοοικονομικά, στις υπηρεσίες ασφάλειας κ.λπ.
Αν και τα τελευταία χρόνια η μέση μηνιαία δαπάνη αυξάνεται, εντούτοις φαίνεται ότι ολοένα και ένα μεγαλύτερο μέρος αυτής κατευθύνεται σε ανελαστικές δαπάνες, όπως είναι τα τρόφιμα, η στέγαση και οι μεταφορές.
Ακρίβεια: Τριπλή θηλιά αυξήσεων πνίγει τα νοικοκυριά
Τα βασικά αγαθά το 2025 απορρόφησαν το 48,7% της μηνιαίας δαπάνης του μέσου ελληνικού νοικοκυριού, έναντι 48,4% που ήταν το 2024, 47,4% που ήταν το 2016 και 41,6% που ήταν το 2008. Σε ονομαστικές τιμές ξεπεράσαμε και τη δαπάνη του 2008, αφού πέρυσι ξοδέψαμε 887,5 ευρώ σε βασικά αγαθά, έναντι 880,10 ευρώ που είχαμε ξοδέψει το 2008.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2008 το μέσο νοικοκυριό διέθετε το 16,4% της μηνιαίας δαπάνης σε τρόφιμα και το 2025 διαθέτει το 20,4%. Σε απόλυτες τιμές, η μηνιαία δαπάνη σε τρόφιμα ανήλθε από 347,60 ευρώ τον μήνα που ήταν το 2008 σε 371,20 ευρώ το 2025. Το ίδιο ισχύει και στη στέγαση. Αναλογικά σήμερα καταβάλλουμε περισσότερα από όσα δίναμε το 2008. Τότε η στέγαση μας απορροφούσε το 11,8% της μηνιαίας δαπάνης και πέρυσι απορρόφησε το 14,7%.
Τα ποσοστά αυτά είναι δυσμενέστερα, αν ξεχωρίσει κάποιος τους φτωχούς με τους μη φτωχούς. Οι πρώτοι ξοδεύουν το 60,8% της μηνιαίας δαπάνης τους σε τρόφιμα, στέγαση και μεταφορές, ενώ οι δεύτεροι το 47,9%. Μάλιστα, οι φτωχοί φαίνεται να ξοδεύουν πολύ περισσότερα σε τρόφιμα, με τη μηνιαία δαπάνη να αντιστοιχεί στο 31,9% (έναντι 19,5% στους μη φτωχούς), αλλά και στη στέγαση, που αντιστοιχεί στο 22,5% (έναντι 15%) της μηνιαίας δαπάνης.
Οι μη φτωχοί, από την άλλη, ξοδεύουν πολύ περισσότερα σε μεταφορές, αφού φτάνουν στο 13,4% της μηνιαίας δαπάνης, έναντι μόλις 6,4% των φτωχών. Οι φτωχοί ξεχωρίζουν στην ΕΛ. ΣΤΑΤ. από τους μη φτωχούς και είναι τα άτομα εκείνα ή τα νοικοκυριά που έχουν διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα μικρότερο του 60%. Π.χ., πέρυσι το κατώφλι φτώχειας για ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά ήταν τα 877,59 ευρώ κ.ο.κ.
Τα τρόφιμα και η στέγαση είναι οι μόνες κατηγορίες από ένα σύνολο 13 κατηγοριών δαπανών που εξετάζει η ΕΛ.ΣΤΑΤ. στις Ερευνες Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ) και στις οποίες εμφανίζεται (ονομαστική) αύξηση δαπάνης από το 2008 και μετά. Σε όλες τις άλλες, οι δαπάνες του 2025 υστερούν σε σχέση με εκείνες του 2008.
Το ενθαρρυντικό είναι ότι οι δαπάνες Υγείας και Εκπαίδευσης αποκαταστάθηκαν, έστω και σε ονομαστικό επίπεδο (υστερούν σε πραγματικό επίπεδο). Το 2008 κάθε νοικοκυριό ξόδευε μηνιαίως 64 ευρώ σε Εκπαίδευση και τόσα ξόδεψε και το 2025. Επίσης, κάθε ελληνικό νοικοκυριό το 2008 ξόδευε μηνιαίως 142 ευρώ σε υπηρεσίες Υγείας, ενώ το 2025 ξόδεψε 138 ευρώ.
Αντίστροφα, η μεγάλη απώλεια καταγράφεται στις δαπάνες διαρκών αγαθών (έπιπλα, ρούχα κ.λπ.), όπως και στις διάφορες υπηρεσίες προσωπικής υγιεινής και αισθητικής, στις υπηρεσίες ασφάλειας, στα χρηματοοικονομικά κ.λπ. Η μέση μηνιαία δαπάνη το 2025 ήταν περίπου 42% χαμηλότερη από εκείνη του 2008. Τότε κάθε νοικοκυριό ξόδευε 212,48 ευρώ σε διάφορες υπηρεσίες και διαρκή αγαθά και πέρυσι ξόδεψε 121,39 ευρώ. Ακόμα μεγαλύτερη είναι η μείωση της μηνιαίας δαπάνης των ελληνικών νοικοκυριών για διαρκή αγαθά, όπως ρούχα, έπιπλα, οικιακές συσκευές, είδη σπιτιού κ.λπ. Εκεί η κάμψη πλησιάζει ακόμα και το 50%. Το 2008 κάθε ελληνικό νοικοκυριό ξόδευε 174,24 ευρώ μόνον σε ένδυση και υπόδηση και επιπλέον 149,45 ευρώ σε άλλα διαρκή αγαθά, όπως συσκευές και είδη σπιτιού. Το 2025 οι δαπάνες αυτές είχαν περιοριστεί αντίστοιχα σε 88,64 ευρώ (ονομαστική μείωση 49,1%) και σε 80,40 ευρώ (μείωση 46,2%).
Σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να συνυπολογιστεί και ο πληθωρισμός. Η μείωση της μηνιαίας δαπάνης σε διαρκή αγαθά είναι ακόμα μεγαλύτερη σε πραγματικές τιμές, με δεδομένο ότι την περίοδο 2008-2025 εμφανίζεται συσσωρευμένος πληθωρισμός της τάξης του 30%, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να καταγράφεται τα τελευταία 4-5 χρόνια. Σε σχέση με το 2024, η μέση μηνιαία δαπάνη του ελληνικού νοικοκυριού πέρυσι αυξήθηκε κατά 5,5% σε ονομαστικές τιμές και διαμορφώθηκε σε 1.820,20 ευρώ. Σε πραγματικές τιμές η αύξηση περιορίζεται στο 2,9%, δεδομένου ότι πέρυσι είχαμε πληθωρισμό 2,6%.
Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Παραπολιτικά
